Binnen veel organisaties is de rol van installatieverantwoordelijke wel benoemd, maar niet altijd even duidelijk ingevuld. Dat leidt in de praktijk regelmatig tot vragen over verantwoordelijkheden en de manier waarop elektrische veiligheid is georganiseerd.

Wat doet een installatieverantwoordelijke nu eigenlijk? En wat betekent die rol concreet binnen een organisatie?

Wat is een installatieverantwoordelijke?

De installatieverantwoordelijke, vaak afgekort als IV, is verantwoordelijk voor de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties. De IV bewaakt onder andere de veiligheid van de installatie, de inspecties, het herstel van gebreken en de procedures voor bediening en de beoordeling van plannen voor werkzaamheden. Hoe de rol organisatorisch wordt ingevuld, kan per organisatie verschillen. De kernverantwoordelijkheden van de IV volgen daarbij uit NEN 3140; de praktische uitwerking wordt vastgelegd in het beleid en de aanwijzing.

Wat zijn de taken van een installatieverantwoordelijke (IV)?

De verantwoordelijkheid van de IV ligt op meerdere vlakken en heeft altijd betrekking op de samenhang tussen installatie, organisatie en werkzaamheden.

In de praktijk gaat het onder andere om:

  • het bewaken van de veiligheid van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen;
  • het organiseren en beoordelen van periodieke inspecties en de opvolging van gebreken;
  • het beoordelen van wijzigingen in gebruik of omstandigheden van de installatie;
  • het vaststellen van procedures voor de bediening van elektrische installaties;
  • het beoordelen en goedkeuren van plannen voor werkzaamheden;
  • het bewaken van de samenhang tussen installatiebeheer, beleid en werkzaamheden.

De IV is daarmee in de eerste plaats een verantwoordelijkheidsrol. De IV hoeft de bijbehorende werkzaamheden niet allemaal zelf uit te voeren, maar bewaakt dat deze goed zijn georganiseerd.

Wat betekent dit in de praktijk?

In theorie is de rol vaak duidelijk omschreven. In de praktijk draait het vooral om het aanbrengen van samenhang.

Een goed ingevulde IV-rol betekent dat:

  • er overzicht is van installaties
  • risico’s rond de installatie zijn beoordeeld en beheerst
  • inspecties logisch zijn ingericht
  • verantwoordelijkheden duidelijk zijn vastgelegd
  • werkzaamheden gecontroleerd en afgestemd verlopen

Daarmee vormt de IV een belangrijk onderdeel van het geheel aan maatregelen rondom elektrische veiligheid.

Hoe geeft u de rol van IV praktisch vorm?

De invulling van de IV-rol begint bij duidelijkheid over de uitgangspunten binnen de organisatie.

Dat betekent dat eerst wordt vastgesteld:

  • welke installaties aanwezig zijn
  • welke risico’s daarbij horen
  • welke werkwijzen worden gehanteerd

Van daaruit kan de rol van de installatieverantwoordelijke worden ingevuld. De IV bewaakt vervolgens de samenhang tussen deze onderdelen en zorgt dat keuzes worden toegepast in de praktijk.

Wanneer is een installatieverantwoordelijke nodig?

Zodra binnen een organisatie elektrische installaties aanwezig zijn, moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor de veilige bedrijfsvoering daarvan. NEN 3140 gaat daarbij uit van de rol van installatieverantwoordelijke (IV). Als geen installatieverantwoordelijke is aangewezen, blijft de werkgever zelf verantwoordelijk voor de veilige bedrijfsvoering van de elektrische installatie. Bij grotere of complexere organisaties is het daarom verstandig deze verantwoordelijkheid expliciet en schriftelijk te beleggen.

Wilt u weten wanneer u met NEN 3140 aan de slag moet? Lees dan ook: Wanneer is NEN 3140 verplicht?

Hoe hangt de IV samen met beleid?

De rol van installatieverantwoordelijke staat niet op zichzelf. Deze maakt onderdeel uit van het bredere beleid rondom elektrische veiligheid.

In een goed ingericht beleid is vastgelegd:

  • wie de IV is
  • welke verantwoordelijkheden daarbij horen
  • hoe deze rol wordt ingevuld
  • hoe dit aansluit op inspecties, instructies en werkzaamheden

Voor een volledig overzicht hiervan kunt u ook het artikel lezen over wat er in een NEN 3140-beleid moet staan.

Hulp nodig bij het invullen van de IV-rol?

Het aanwijzen van een installatieverantwoordelijke is één stap. Het goed invullen van deze rol vraagt om duidelijkheid, structuur en samenhang.

ORTEON ondersteunt organisaties bij:

  • het invullen van de rol van installatieverantwoordelijke
  • het aanbrengen van overzicht en structuur
  • het toetsen van de huidige invulling
  • het koppelen van beleid en praktijk

Meer informatie is te vinden op: NEN 3140