Wanneer heb je een VOP nodig volgens NEN 3140?

Binnen veel organisaties voeren medewerkers kleine werkzaamheden uit aan of nabij elektrische installaties. Denk aan het vervangen van een component, het bedienen van installaties of het spanningsloos stellen van een deel van een installatie.

Toch is niet altijd duidelijk wanneer iemand hiervoor als VOP moet zijn aangewezen.

Wanneer heb je volgens NEN 3140 een VOP nodig? En wat betekent dat in de praktijk?

Wat is een VOP?

VOP staat voor: Voldoende Onderricht Persoon.

Een VOP is iemand die voldoende instructie heeft gekregen om bepaalde elektrotechnische werkzaamheden veilig uit te voeren of elektrische risico’s te herkennen en te voorkomen.

Het gaat daarbij niet alleen om kennis van de werkzaamheden zelf, maar juist ook om:

  • de gevaren van elektriciteit
  • de grenzen van de werkzaamheden
  • de maatregelen die genomen moeten worden

Wanneer is een VOP nodig?

Een VOP is nodig zodra medewerkers werkzaamheden uitvoeren waarbij elektrische gevaren aanwezig kunnen zijn, terwijl zij geen vakbekwaam elektrotechnicus zijn.

In de praktijk gaat het bijvoorbeeld om:

  • het vervangen van verlichting
  • het resetten of bedienen van installaties
  • eenvoudige werkzaamheden aan installaties
  • werkzaamheden nabij elektrische delen
  • het spanningsloos stellen van installaties volgens instructie

Daarbij moet vooraf duidelijk zijn:

  • welke werkzaamheden wel en niet zijn toegestaan
  • welke instructies gelden
  • onder welke voorwaarden gewerkt mag worden

Is een training alleen voldoende?

In de praktijk wordt regelmatig gedacht dat een training voldoende is. Toch bestaat een VOP niet alleen uit het volgen van een instructie.

Een organisatie moet ook vastleggen:

  • welke werkzaamheden iemand mag uitvoeren
  • binnen welke installaties dit geldt
  • welke verantwoordelijkheden daarbij horen

Pas wanneer instructie, aanwijzing en werkzaamheden op elkaar aansluiten, ontstaat een werkbare en veilige situatie.

Wat mag een VOP wel en niet?

Wat een VOP precies mag doen, hangt af van:

  • de instructie die is gegeven
  • de ervaring van de medewerker
  • de complexiteit van de werkzaamheden
  • het beleid binnen de organisatie

Daardoor verschilt de invulling van een VOP per organisatie.

In veel situaties voert een VOP werkzaamheden uit volgens duidelijke instructies en binnen vooraf bepaalde grenzen. Complexere elektrotechnische werkzaamheden horen doorgaans bij een VP of WV.

Waarom is een duidelijke aanwijzing belangrijk?

Een duidelijke aanwijzing voorkomt onduidelijkheid in de praktijk.

Daarmee wordt inzichtelijk:

  • wie welke werkzaamheden mag uitvoeren
  • wie verantwoordelijk is
  • welke grenzen gelden
  • welke instructies zijn gegeven

Dit helpt niet alleen bij veilig werken, maar ook bij het aantoonbaar organiseren van elektrische veiligheid.

Hoe hangt dit samen met beleid en verantwoordelijkheid?

Een VOP-aanwijzing staat niet op zichzelf. Deze maakt onderdeel uit van het bredere beleid rondom elektrische veiligheid.

Daarin wordt onder andere vastgelegd:

  • welke functies aanwezig zijn
  • hoe verantwoordelijkheden zijn verdeeld
  • welke werkzaamheden door wie mogen worden uitgevoerd
  • hoe instructie en toezicht zijn geregeld

Wilt u hier meer over weten? Lees dan ook het artikel over wat er in een NEN 3140-beleid moet staan.

Hulp nodig bij VOP-aanwijzingen?

Het aanwijzen van VOP’ers vraagt om meer dan alleen het verzorgen van een instructie. De werkzaamheden, risico’s en verantwoordelijkheden moeten goed op elkaar aansluiten.

ORTEON ondersteunt organisaties bij:

  • het opstellen van aanwijzingsbeleid
  • het verzorgen van NEN 3140-instructies
  • het beoordelen van werkzaamheden en risico’s
  • het praktisch inrichten van verantwoordelijkheden

Meer informatie is te vinden op: NEN 3140