“Moeten wij iets met NEN 3140?”
Het is een vraag die we regelmatig krijgen, vaak van organisaties die al wel keuringen uitvoeren maar twijfelen of alles echt goed is ingericht. Daarbij speelt meestal ook de vraag of NEN 3140 nu wel of niet verplicht is.
Het korte antwoord is dat NEN 3140 geen wet is. Tegelijkertijd blijkt in de praktijk dat het lastig is om elektrische veiligheid goed te organiseren zonder deze norm als uitgangspunt te gebruiken. Lees meer over onze aanpak op het gebied van NEN 3140.
NEN 3140 is een norm en geen wettelijke verplichting op zichzelf.
De wettelijke basis ligt in de Arbowet en het Arbobesluit. Daarin is vastgelegd dat een werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving. Dat betekent onder andere dat elektrische installaties veilig moeten zijn en dat werkzaamheden zonder onnodige risico’s uitgevoerd moeten kunnen worden.
U bent dus niet verplicht om NEN 3140 letterlijk te volgen. Wel moet u kunnen aantonen dat de risico’s rondom elektriciteit beheerst zijn.
De Nederlandse Arbeidsinspectie hanteert NEN 3140 in de praktijk regelmatig als referentiekader bij de beoordeling van elektrische veiligheid. Dat maakt het een logisch uitgangspunt voor veel organisaties.
Zodra binnen een organisatie elektrische installaties aanwezig zijn, elektrische arbeidsmiddelen worden gebruikt of medewerkers in de nabijheid van elektrische installaties werken, ontstaat de verplichting om dit op een gestructureerde manier te organiseren.
Dat gaat verder dan alleen het uitvoeren van keuringen. In de praktijk betekent het dat er inzicht moet zijn in de aanwezige installaties en middelen, dat inspecties periodiek worden uitgevoerd en dat medewerkers weten hoe zij veilig moeten werken. Daarnaast hoort daar ook bij dat verantwoordelijkheden duidelijk zijn vastgelegd.
In theorie is het mogelijk om een eigen aanpak te ontwikkelen. Daarbij moet dan wel aangetoond worden dat het veiligheidsniveau minimaal gelijkwaardig is.
In de praktijk blijkt dat lastig te onderbouwen. Juist daarom sluiten de meeste organisaties aan bij NEN 3140. De norm biedt een herkenbare structuur en sluit aan bij wat toezichthouders en verzekeraars verwachten.
Het gebruik van NEN 3140 zorgt er bovendien voor dat alle onderdelen van elektrische veiligheid in samenhang worden benaderd, in plaats van als losse maatregelen.
Hoewel er vaak wel aandacht is voor keuringen, ontbreekt regelmatig het totaaloverzicht.
We komen situaties tegen waarin installaties niet volledig in beeld zijn, rollen niet duidelijk zijn toegewezen of inspecties worden uitgevoerd zonder duidelijke onderbouwing van frequenties. Ook zien we dat beleid en uitvoering niet altijd goed op elkaar aansluiten.
Daardoor ontstaat een situatie waarin er wel activiteiten plaatsvinden, maar waarin het geheel niet aantoonbaar beheerst is.
In de praktijk ontstaat risico vaak doordat uitvoering, verantwoordelijkheden en vastlegging niet goed op elkaar aansluiten.
Wanneer niet duidelijk is welke installaties aanwezig zijn, wanneer inspecties zijn uitgevoerd of wie waarvoor verantwoordelijk is, wordt het lastig om aan te tonen dat de veiligheid geborgd is. Dit speelt met name bij incidenten of controles.
Ook het ontbreken van een onderbouwde aanpak voor inspecties en onderhoud kan daarbij een rol spelen.
Dit begint met het aanbrengen van structuur en samenhang.
Dat betekent dat eerst inzicht wordt gecreëerd in installaties en arbeidsmiddelen, waarna verantwoordelijkheden worden belegd. Op basis van een risico-inschatting kunnen vervolgens inspectie- en keuringsfrequenties worden bepaald. Deze onderdelen worden vastgelegd in een samenhangend beleid, dat ook in de praktijk wordt toegepast en periodiek wordt bijgewerkt.
Voor een verdere uitwerking hiervan kunt u ook het artikel lezen over wat er in een NEN 3140-beleid moet staan.
Het organiseren van elektrische veiligheid vraagt om meer dan losse maatregelen. Juist de samenhang tussen inzicht, verantwoordelijkheden en uitvoering bepaalt of het geheel werkt.
ORTEON ondersteunt organisaties bij het aanbrengen van die structuur, het uitvoeren van audits en het opstellen en borgen van beleid.
Meer informatie is te vinden op: NEN 3140