Welke werkzaamheden mag een VOP uitvoeren volgens NEN 3140?

"Mag een VOP een groep uitschakelen?"
"Mag een VOP een automaat resetten?"
"Mag een VOP een stopcontact vervangen?"

Het zijn vragen die wij regelmatig krijgen van werkgevers, technische diensten en installatieverantwoordelijken.

Toch is het antwoord minder eenvoudig dan vaak wordt gedacht. Veel organisaties zoeken naar een overzicht met werkzaamheden die een VOP wel of niet mag uitvoeren. Die lijst bestaat echter niet.

Er bestaat geen standaard lijst met VOP-werkzaamheden

De NEN 3140 schrijft niet voor welke werkzaamheden iedere Voldoende Onderrichte Persoon (VOP) mag uitvoeren. De norm geeft aan dat werkzaamheden veilig moeten worden georganiseerd en dat medewerkers voldoende zijn geïnstrueerd voor de werkzaamheden die zij uitvoeren. Welke werkzaamheden een VOP daadwerkelijk mag uitvoeren, verschilt daarom per organisatie. Dat is een belangrijk verschil dat in de praktijk regelmatig voor onduidelijkheid zorgt.

De aanwijzing bepaalt wat een VOP mag doen

De bevoegdheden van een VOP worden in de praktijk bepaald door drie zaken:

• de werkzaamheden waarvoor de medewerker is aangewezen;
• de instructies van de installatieverantwoordelijke;
• de risico's van de werkzaamheden.

Pas als deze drie op elkaar zijn afgestemd, kan worden vastgesteld welke werkzaamheden een VOP veilig mag uitvoeren.

Daarom kunnen de werkzaamheden per organisatie verschillen

Een VOP bij de ene organisatie mag soms werkzaamheden uitvoeren die bij een andere organisatie niet zijn toegestaan.

Denk bijvoorbeeld aan:

• het bedienen van een installatie;
• het uitschakelen van een groep;
• het resetten van een installatieautomaat;
• het vervangen van verlichting;
• het vervangen van een zekering;
• eenvoudige metingen.

Of deze werkzaamheden zijn toegestaan, hangt niet af van een algemene lijst uit de NEN 3140, maar van de aanwijzing en de afspraken binnen de organisatie.

Begin niet met de functie, maar met de werkzaamheden

Bij het opstellen van een VOP-aanwijzing zien wij regelmatig dat organisaties beginnen met de functie van een medewerker. Soms krijgen alle medewerkers van de technische dienst dezelfde aanwijzing. In de praktijk werkt dat vaak niet goed. Medewerkers voeren lang niet altijd dezelfde werkzaamheden uit. Een goede aanwijzing sluit aan op de praktijk 

Welke werkzaamheden voert deze medewerker daadwerkelijk uit?

Pas daarna wordt beoordeeld welke risico's daarbij horen, welke instructies nodig zijn en of deze werkzaamheden binnen een VOP-aanwijzing passen. 

Een goede aanwijzing voorkomt onduidelijkheid

Wanneer duidelijk is welke werkzaamheden een VOP mag uitvoeren, ontstaat er minder twijfel op de werkvloer. Medewerkers weten waarvoor zij zijn aangewezen en wanneer een Vakbekwaam Persoon (VP) of Werkverantwoordelijke (WV) moet worden ingeschakeld. Juist daarom is een goede VOP-aanwijzing meer dan een standaardformulier. De aanwijzing moet aansluiten op de dagelijkse praktijk binnen de organisatie.

Bij ORTEON ondersteunen wij organisaties bij het opstellen van praktische aanwijzingen die passen bij de werkzaamheden, de risico's en de inrichting van de elektrotechnische veiligheidsorganisatie.